110 godina od formiranja Prve srpske dobrovoljačke divizije – izložba u Ruskom domu

 Izložba je realizovana u saradnji Ruskog doma u Beogradu i Udruženja ratnih dobrovoljaca 1912–1918, uz pokroviteljstvo Vlade Republike Srbije i Ministarstva za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja, što svedoči o važnosti negovanja kulture sećanja na istorijske događaje koji su oblikovali naš nacionalni identitet.

Centralni deo programa bila je izložbena postavka posvećena nastanku, razvoju i ratnom putu Prve srpske dobrovoljačke divizije. Kroz pažljivo odabran arhivski materijal, posetiocima je predstavljena složena i dramatična priča o srbskim dobrovoljcima koji su, u najtežim okolnostima Prvog svetskog rata, našli snagu da se organizuju i stave u službu oslobođenja svoje otadžbine.

Postavka posebno osvetljava događaje iz 1916. godine, kada je u ruskoj luci Odesa započeto formiranje ove jedinstvene vojne jedinice. Srbi koji su se našli u redovima austrougarske vojske, često kao mobilisani podanici, masovno su prelazili na rusku stranu, vođeni snažnom nacionalnom svešću i željom da učestvuju u borbi za oslobođenje. Taj čin, koji je kasnije nazvan „Odeski zavet“, ostao je upamćen kao simbol odanosti i požrtvovanja.

Značajnu ulogu u formiranju divizije imao je i ruski car Nikolaj II Romanov, čija je podrška omogućila organizaciju i opremanje srbskih dobrovoljaca. Ova činjenica dodatno naglašava istorijsko savezništvo i duhovnu bliskost srbskog i ruskog naroda, koje se kroz vekove potvrđivalo u najtežim trenucima.

Autor izložbe, msr Nikola Filipović, naglasio je da izložba nije samo podsetnik na ratne uspehe, već i pokušaj da se očuvaju vrednosti koje su dobrovoljci oličavali: hrabrost, požrtvovanost i nepokolebljiva vera u slobodu. Prema njegovim rečima, poseban akcenat stavljen je na edukaciju mladih generacija, kako bi se sprečilo da ovako značajni događaji budu zaboravljeni ili pogrešno tumačeni.

O istorijskom kontekstu i značaju Prve srpske dobrovoljačke divizije govorio je i vojni istoričar, pukovnik prof. dr Dalibor Denda.

Na samom otvaranju prisutnima se obratio i zamenik ambasadora Ruske Federacije u Beogradu Aleksandar Konanihin, koji je autoru izložbe zahvalio na organizaciji ovakvih događaja koji afirmišu srbsko-ruske odnose i doprinose očuvanju zajedničkog istorijskog pamćenja.

Posetioci su imali priliku da vide retke fotografije sa ratišta, koje grade autentičnu sliku jednog vremena obeleženog stradanjem, ali i izuzetnom hrabrošću.

Umetnički deo programa dodatno je obogatio nastup kvarteta Umetničkog ansambla „Stanislav Binički“, čije su interpretacije tradicionalnih i patriotskih kompozicija doprinele snažnom emotivnom doživljaju čitave večeri.

Otvaranje ove izložbene postavke u Ruskom domu nije bio samo prigodna svečanost, već i snažna poruka o značaju negovanja kulture sećanja. U vremenu kada su istorijske činjenice često izložene reviziji ili pojednostavljivanju, ovakve izložbe imaju ključnu ulogu u očuvanju istine i prenošenju istorijskog nasleđa budućim generacijama.

Organizatori su pozvali sve zainteresovane da u narednom periodu posete izložbu i upoznaju se sa jednim od najsvetlijih poglavlja srpske istorije, koje i danas predstavlja izvor inspiracije i ponosa.

Svečanosti su, pored brojnih zvanica iz javnog i kulturnog života, prisustvovali i državni sekretar u Ministarstvu za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja Nikola Vukelić, predstavnici odbrane pri ambasadi Ruske Federacije u Beogradu,  ambasade Belorusije, kadeti Vojne akademije i studenti Kriminalističko-policijskog univerziteta, predstavnik Ruskog istorijskog društva u Srbiji, kao i brojne patriotske i boračke organizacije i pojedinci koji svojim radom doprinose očuvanju istorijskog sećanja.

D.O.